Nieuws


Bekijk alles

De Van Dantzig Prijs

Van Dantzigprijs 2015

Eens in de vijf jaar reikt de VVS de Van Dantzigprijs uit. De volgende uitreiking geschiedt tijdens het lustrum van de VVS in 2015. De prijs is ter nagedachtenis aan prof. dr. D. van Dantzig, de grondlegger van de mathematische statistiek in Nederland.

De Van Dantzigprijs wordt uitgereikt aan een vakgenoot die op 1 januari 2015 niet ouder is dan 40 jaar en die de afgelopen vijf jaren daarvoor een bij uitstek waardevolle bijdrage---hetzij theoretisch, hetzij praktisch van aard---heeft geleverd aan ons vakgebied. Eerdere winnaars van de Van Dantzigprijs zijn Van Zwet (1970), Van Meurs (1975), Hordijk (1980), Rinnooy Kan (1985), Gill (1990), Ridder (1995), Van der Vaart (2000), Borst en Van der Laan (2005), en Grünwald en Van Zanten (2010).

Over Prof.dr. D. van Dantzig

Paul van der Laan
Oud-Voorzitter VVS
Technische Universiteit Eindhoven

 

 

 

"I believe that
every fight implies a responsibility;
every opportunity, an obligation;
every possession a duty".
John D. Rockefeller, Jr.

 

 

 

Professor Dr. D. van Dantzig werd op 23 September 1900 te Amsterdan geboren en overleed op 22 juli 1959 te Amsterdam, op 58-jarige leeftijd. Van Dantzig was een zeer vooraanstaand wiskundige en statisticus met internationale bekendheid en eervolle onderscheidingen. Hoewel mathematicus heeft Van Dantzig zich later herhaa1delijk ook met fysische problemen beziggehouden. In 1931 promoveerde hij te Groningen bij prof.dr. B.L. van der Waerden op een proefschrift getiteld "Studiën over topologische algebra". Zijn differentiaal-meetkundig werk was evenzeer in het buitenland bekend. Op deze gebieden stond hij internationaal bekend als een van de voornaamste onderzoekers. Na een hoogleraarschap aan de Technische Hogeschool te Delft, werd hij in 1946 hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam in de "Leer der collectieve verschijnselen". In de oorlog was bij hem het plan gerijpt om zich enigszins af te wenden van de zuivere wiskunde en zich meer rechtstreeks nuttig te maken voor maatschappij en samenleving. Van Dantzig ging zich toen bezig houden met de meer toegepaste wiskunde, in het bijzonder met de mathematische statistiek. Van Dantzig was medeoprichter van het Mathematisch Centrum te Amsterdam. Meer hierover in Alberts, Van der Blij en Nuis (1989).
Door de aktiviteiten van Van Dantzig heeft de Wiskundige Statistiek in Nederland een hoge vlucht genomen. Met recht kan gezegd warden dat Van Dantzig de pionier en stimulator van de Mathematische Statistiek en de Kansrekening in Nederland is geweest. Zijn "school" stond al gauw bekend als de Amsterdamse school. Zijn collegedictaten zijn van uitzonderlijke kwaliteit, zijn publicaties van hoog niveau. Hij heeft interessante publicaties in ons tijdschrift, Statistica Neerlandica, geschreven. Onder zijn leiding is na de stormvloedramp in 1953 onderzoek gedaan ten behoeve van het Deltaplan.

Maatschappelijke en wijsgerige beschouwingen heeft hij eveneens gehouden. Zijn uitspraken over de twee gewetens van een statisticus zijn welbekend. Een statisticus heeft een wiskundig geweten en een maatschappelijk geweten. Het eerste noopt hem tot wiskundige precisie, het tweede dringt erop aan niet al te kritisch te zijn en wel eens benaderingen of een redelijke zekerheid te accepteren. Het sluiten van een compromis tussen beide gewetens zal vaak nodig zijn. Een statisticus is dus, aldus Van Dantzig, in de kern gespleten: hij lijdt aan kernsplitsing.

Zijn realistische maatschappelijke instelling moge ook blijken uit het volgende. In zijn voordracht op het tweede symposium van de sociëteit voor culturele samenwerking ('s-Gravenhage, 1947) betoogde Van Dantzig dat de mens moet leren te handelen zonder zichzelf eerst in de waan te brengen dat er een "absoluut goede" handelwijze is die wellicht onbereikbaar is maar toch kan worden nagestreefd en bestudeerd. Wij moeten leren bewust en zorgvuldig te kiezen ook al weten wij dat onze keuze in menig opzicht ongewenst zal zijn: iedere keuze is min of meer "goed" en min of meer "verkeerd", aldus Van Dantzig.

Wie kent niet zijn beschouwing over de Hm-methode, een alternatief voor de, al of niet natte, duimzuig-methode en de koffiedik-methode. De Hm-methode houdt ruwweg in dat men de rechterhand aan de kin brengt, de duim rechts, de andere vingers links, dan de lippen opeenperst en de wenkbrauwen samentrekt, vervolgens Hm zegt, en tenslotte een oordeel ten beste geeft. Een oordeel dat beslist niet altijd fout zal zijn, zeker niet als de persoon in kwestie een deskundige is. Het moge duidelijk zijn dat een statistische methode in het algemeen gesproken een betere aanpak met zich mee zal brengen.

Ter nagedachtenis aan prof.dr. David van Dantzig stelde het bestuur van de VVS in 1970 de Van Dantzig Prijs in. Het Mathematisch Centrum te Amsterdam liet in 1970 een bronzen legpenning ontwerpen door de Amsterdamse beeldhouwer Han Bayens en heeft deze geschonken aan de VVS. Op de ene kant staat een voortreffelijk portret van Van Dantzig, aan de andere kant is te zien een impressie van het bekende monogram voor het bepalen van een betrouwbaarheidsinterval voor een onbekende kans. De Van Dantzig Prijs bestaat uit een bronzen copie van deze legpenning. Aan de kant waarop Van Dantzig Prijs vermeld staat met het statistisch motief en de initialen van de VVS, is plaats voor jaartal van uitreiking en de naam van de ontvanger. De prijs wordt eens in de vijf jaar uitgereikt aan diegene die in de verstreken vijf jaar bij uitstek waardevolle bijdragen heeft geleverd - theoretisch of praktisch - aan de Kwantitatieve Methoden (Statistiek en Operationele Analyse). Verder mag hij of zij niet ouder zijn dan 40 jaar en moet de betrokkene affiniteit hebben met de doelstellingen van de VVS. 

Literatuur

Alberts, G. (1989). Signific Consultation: David van Dantzig's dream of a practical significs. Report AM-R 8902, Centrum voor Wiskunde en Informatica, pp. 13. Te verschijnen in de Proceedings of the International Conference held at Bonn, 1986.

Alberts, G. (1989). Persoonlijke communicatie. Centrum voor Wiskunde en Informatica, Amsterdam.

Alberts, G., F. van der Blij en J. Nuis (eds.) (1987). Zij mogen daarbij de zuivere wiskunde niet verwaarlozen. Centrum voor Wiskunde en Informatica, Amsterdam.

Alberts, G., H.J.M. Bos en J. Nuis (eds.) (1989). Om de wiskunde; stimulansen voor toepassingsgerichte wiskunde rond 1946. Centrum voor Wiskunde en Informatica, Amsterdam.

Dantzig, D. van (1931). Studiën over topologische algebra. Dissertatie, Groningen.

Dantzig, D. van (1950). Proposals for the standardization of symbols in mathematical statistics and biometrics. Statistica 4, 80-86.

Dantzig, D. van (1950). Enkele historische betrekkingen tussen mathematische en verzamelende statistiek. Statistica 4, 233-248.

Dantzig, D. van (1951). De natuur als tegenspeler. Statistica 5, 149-159.

Dantzig, D. van (1952). Voorspelling en profetie. Statistica 6, 195-204.

Dantzig, D. van (1954). De verantwoordelijkheden van de statisticus. Statistica 7, 199-208.

Dantzig, D. van (1955). Tien jaar wiskundige statistiek. Statistica 9, 233-242.

Dantzig, D. van (1957). Statistical Priesthood (Savage on personal probabilities). Statistica Neerlandica 11, 1-16.

Dantzig, D. van (1957). Statistical Priesthood II (Sir Ronald on Scientific Inference). Statistica Neerlandica 11, 185-200.

Dantzig, D. van and J. Hemelrijk (1954), Statistical methods based on few assumptions. Bulletin of the international Statistical Institute 34, 3-31.

Doornbos, R. (1985). Tekst van de toespraak van Prof. Doornbos bij het uitreiken van de Van Dantzig Prijs 1985. Statistica Neerlandica 39, 247-250.

Hemelrijk, J. (1959). In Memoriam Prof. Dr. D, van Dantzig. Statistica Neerlandica 13, 415-432.

NRC (1959). In memoriam D. van Dantzig. De NRC van 27 juli 1959, p. 5, 2e en 3e kolom.

Zoeken

Login

Gebruikersnaam:
Wachtwoord:
 


Wachtwoord vergeten?

Agenda

prevAugust 2017next
SunMonTueWedThuFriSat
  
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
  

Bekijk alles